1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
|
% !TeX spellcheck = pl
\documentclass{report}
\input{../common/defs.tex}
\usepackage[polish]{babel}
\usepackage{polski}
\frenchspacing
\usepackage{indentfirst}
\begin{document}
\title{\Snap{} \\ Podręcznik użytkownika}
\author{Brian Harvey \and Jens M\"{o}nig}
\date{}
\maketitle
\tableofcontents
\chapter*{}
\section*{Podziękowania}
Mieliśmy ogromne szczęście do mentorów. Jens zdobył dużo doświadczenia pracując wśród pionierów Smalltalka: Alana Kaya, Dana Ingallsa i~reszty ekipy, która wynalazła komputery osobiste i~programowanie obiektowe w~najlepszych dniach firmy Xerox PARC. Pracował z~Johnem Maloneyem z~zespołu Scratcha w~MIT\footnote{Massachusetts Institute of Technology, amerykańska uczelnia techniczna --- przyp. tłum.}, autorem platformy graficznej Morphic, wciąż stanowiącej fundament \Snap{a}. Znakomity projekt języka Scratch, autorstwa Lifelong Kindergarten Group z~MIT Media Lab, odgrywa w~\Snap{ie} kluczową rolę.
\textbf{\emph{Nasza poprzednia wersja, BYOB, była bezpośrednią modyfikacją kodu źródłowego Scratcha. \Snap{} został napisany od zera, lecz struktura jego kodu oraz interfejs użytkownika pozostają mocno zakorzenione w~Scratchu. Z~kolei zespół Scratcha, który mógłby widzieć w~nas rywali, przyjął nas ciepło i~okazał nam całkowite wsparcie.}}
Brian zdobywał szlify w~MIT oraz Stanford Artificial Intelligence Labs\footnote{Laboratorium sztucznej inteligencji na Uniwersytecie Stanforda --- przyp. tłum.}, gdzie uczył się pod okiem Johna McCarthy'ego, twórcy Lispa, oraz Geralda~J. Suss\-mana i~Guya Steele'a, twórców języka Scheme. Zdobywał również wiedzę od wielu innych wybitnych informatyków, w~tym autorów najlepszej książki z zakresu informatyki --- \emph{Struktury i~interpretacji programów komputerowych}: Hala Abelsona, Geralda~J. Suss\-mana i~Julie Suss\-man.
\textbf{\emph{Za starych dobrych czasów mawialiśmy w~MIT Logo Lab: ,,Język Logo to Lisp w przebraniu BASIC-a''. Dziś, ze swoimi pierwszoklasowymi procedurami, zasięgami leksykalnymi~i pierwszoklasowymi kontynuacjami, \Snap{} jest jak Scheme w~przebraniu Scratcha.}}
Szczęśliwym zrządzeniem losu, poprzez forum Scratch Advanced Topics, poznaliśmy wspaniałą grupę błyskotliwych uczniów gimnazjów~(!\@) i liceów. Kilku z nich wniosło swój wkład w~kod \Snap{a}: Kartik Chandra, Nathan Dinsmore, Connor Hudson i~Ian Reynolds. Ponadto wielu zgłosiło pomysły i~raporty błędów podczas testowania wersji alfa. Wśród studentów Uniwersytetu Kalifornijskiego w~Berkeley, którzy przyczynili się do rozwoju kodu, znajdują się Michael Ball, Achal Dave, Kyle Hotchkiss, Ivan Motyashov i~Yuan Yuan. Wymienianie wszystkich tłumaczy zajęłoby zbyt wiele miejsca, ale można ich odnaleźć w~okienku ,,O Snap!...'' dostępnym w~programie. Niniejsze dzieło powstało częściowo w~ramach grantu nr~1143566 udzielonego przez National Science Foundation, a częściowo przy wsparciu firmy MioSoft.
\clearpage
\begin{center}
\bf \Huge \Snap{} \\
Podręcznik użytkownika \\
\huge Wersja 4.0 \vspace{40pt}
\end{center}
\Snap{} to rozszerzona reimplementacja języka Scratch (\url{http://scratch.mit.edu}), która pozwala na tworzenie własnych bloków (ang.\ \textit{Build Your Own Blocks}; stąd dawna nazwa \Snap{a} --- BYOB). Opisywany tu język obsługuje pierwszoklasowe listy, procedury i~kontynuacje. Te dodatkowe możliwości sprawiają, że nadaje się on do przeprowadzenia poważnego wstępu do informatyki dla uczniów liceów i szkół wyższych. Aby uruchomić środowisko \Snap{}, wystarczy otworzyć przeglądarkę internetową i~wpisać adres \url{http://snap.berkeley.edu/run}, aby zacząć pracę z~minimalnym zestawem bloków. Można też użyć adresu \url{http://snap.berkeley.edu/init}, aby załadować niewielki zestaw dodatkowych bloków. Wiąże się to z~nieco wolniejszym ładowaniem, ale jest zalecane dla wygody użytkowników (w~dalszej części podręcznika będziemy zakładali korzystanie z~tej właśnie metody).
\clearpage
\chapter{Bloki, skrypty i duszki}
W~tym rozdziale poznamy kilka cech języka \Snap{} odziedziczonych po Scratchu; doświadczeni użytkownicy Scratcha mogą przejść od razu do sekcji~\ref{sec:zagnieżdżanie-duszków}.
\Snap{} jest językiem programowania --- notacją, przy pomocy której możemy powiedzieć komputerowi, co ma zrobić. Jednak w~odróżnieniu od większości innych, \Snap{} jest językiem wizualnym; programując w~nim, zamiast posługiwać się klawiaturą, używamy metody ,,przeciągnij i~upuść'', dobrze znanej użytkownikom komputerów.
Uruchom teraz środowisko \Snap{}. Powinieneś zobaczyć ekran podzielony na kilka obszarów:
\begin{center}
\def\svgwidth{\textwidth}
\input{obszary-okna.pdf_tex}
\end{center}
(Proporcje tych stref mogą się różnić, w~zależności od rozmiaru i~kształtu okna przeglądarki.)
Program w~języku \Snap{} składa się z~jednego lub więcej \emph{skryptów}, te zaś z~kolei --- z~\emph{bloków}. Oto przykładowy skrypt:
\label{fig:typowy-skrypt}
\bigpic{typowy-skrypt}
Na powyższy skrypt składa się pięć bloków w~trzech różnych kolorach, odpowiadających trzem z~ośmiu \emph{palet} z~blokami. Obszar palet, znajdujący się po lewej stronie okna, pokazuje jedną paletę na raz. Do zmiany widocznej palety służy osiem przycisków znajdujących się tuż nad tym obszarem. Bloki ciemnożółte, widoczne w~naszym skrypcie, pochodzą z~palety ,,Kontrola''; zielone z~palety ,,Pisak'', a~niebieskie --- z~palety ,,Ruch''. Aby złożyć taki skrypt, należy poprzeciągać odpowiednie bloki z~palet do \emph{obszaru skryptów}, umiejscowionego na środku okna. Kiedy układamy jeden blok pod drugim w~taki sposób, aby wcięcie dolnego bloku znalazło się w~pobliżu wypustki tego powyżej, bloki łączą się ze sobą (ang. \textit{snap together}; stąd nazwa języka \Snap{}):
\bigpic{laczenie-blokow}
Pozioma biała linia sygnalizuje, że jeśli puścimy zielony blok, połączy się on z~wypustką ciemnożółtego.
\subsection{Bloki-czapki i bloki poleceń}
Na górze skryptu znajduje się \emph{blok-czapka}, który określa, kiedy skrypt ma zostać wykonany. Nazwy bloków-czapek zazwyczaj zaczynają się słowem ,,\code{kiedy}''; nasz przykładowy skrypt powinien zostać uruchomiony w~momencie kliknięcia zielonej flagi, znajdującej się w pobliżu prawej strony paska narzędzi \Snap{a}. (Pasek ten jest częścią okna programu \Snap{}; nie chodzi tutaj o pasek menu przeglądarki lub systemu operacyjnego.) Skrypt nie musi posiadać czapki, jednak w~takim przypadku zostanie wykonany tylko wtedy, gdy użytkownik sam go kliknie. Skrypt nie może mieć więcej niż jednej czapki; jej charakterystyczny kształt służy łatwiejszemu zapamiętaniu tej szczególnej własności.
Pozostałe bloki w naszym skrypcie to \emph{bloki poleceń}. Każdy z~nich oznacza jakąś akcję, którą \Snap{} potrafi wykonać. Na przykład blok \inlinepic{przesun-o-10-krokow} nakazuje duszkowi\footnote{W grafice komputerowej słowem ,,duszek'' (ang. \textit{sprite}) nazywa się ruchomy obiekt na ekranie --- przyp. tłum.}, czyli strzałce na \emph{scenie} po prawej stronie okna, aby przesunął się o~dziesięć kroków do przodu w~kierunku, w~którym jest zwrócony. Każdy krok to niewielka odległość na ekranie. Wkrótce przekonamy się, że na scenie może być więcej duszków, a~każdy z nich może mieć własne skrypty. Ponadto duszki nie muszą wyglądać jak strzałki; ich kostiumy mogą być dowolnymi obrazkami. Kształt bloku \code{przesuń} ma za zadanie przypominać klocek, skrypt zaś jest jak wieża z klocków. Słowa ,,blok'' będziemy używać dla oznaczenia zarówno graficznego symbolu na ekranie, jak i~procedury (akcji) jaką ten blok wykonuje.
Liczbę 10 w powyższym bloku \code{przesuń} nazywamy jego \emph{parametrem}. Kliknąwszy na białym, zaokrąglonym polu, możemy wpisać w~jej miejsce dowolną inną. W przykładowym skrypcie ze strony \pageref{fig:typowy-skrypt} parametrem jest liczba 100. Jak się później okaże, pola parametrów mogą mieć kształty inne od zaokrąglonych; oznacza to wtedy, że akceptują one wartości inne niż liczby. Zobaczymy również, że zamiast wpisywać konkretne wartości w~pola, możemy nakazać komputerowi je obliczać. Ponadto blok może mieć więcej niż jeden parametr. Na przykład blok \code{leć}, znajdujący się mniej więcej w~połowie palety ,,Ruch'', przyjmuje trzy parametry.
Większość bloków poleceń ma kształt klocków, lecz niektóre, jak \code{powtórz} z~tego samego przykładu, wyglądają jak \emph{klamry}. Większość bloków klamrowych można znaleźć na palecie ,,Kontrola'. Wnętrze klamry jest szczególnym rodzajem pola parametru, który przyjmuje \emph{skrypt} jako parametr. W~przykładowym skrypcie blok \code{powtórz} ma dwa parametry: liczbę 4 oraz skrypt
\bigpic{typowy-skrypt-wnetrze}
\section{Sprites and Parallelism}
\subsection{Costumes and Sounds}
\subsection{Inter-Sprite Communication with Broadcast}
\section{Zagnieżdżanie duszków: kotwice i części}
\label{sec:zagnieżdżanie-duszków}
\section{Reporter Blocks and Expressions}
\section{Predicates and Conditional Evaluation}
\section{Variables}
\subsection{Global Variables}
\subsection{Script Variables}
\section{Etcetera}
\chapter{Saving and Loading Projects and Media}
\section{Local Storage}
\subsection{Localstore}
\subsection{XML Export}
\section{Cloud Storage}
\section{Loading Saved Projects}
\chapter{Building a Block}
\section{Simple Blocks}
\subsection{Custom Blocks with Inputs}
\section{Recursion}
\section{Block Libraries}
\chapter{First Class Lists}
\section{The list Block}
\section{Lists of Lists}
\section{Functional and Imperative List Programming}
\section{Higher Order List Operations and Rings}
\chapter{Typed Inputs}
\section{Scratch's Type Notation}
\section{The \Snap{} Input Type Dialog}
\subsection{Procedure Types}
\subsection{Pulldown inputs}
\subsection{Input variants}
\subsection{Prototype Hints}
\subsection{Title Text and Symbols}
\chapter{Procedures as Data}
\section{Call and Run}
\subsection{Call/Run with inputs}
\subsection{Variables in Ring Slots}
\section{Writing Higher Order Procedures}
\subsection{Recursive Calls to Multiple-Input Blocks}
\section{Formal Parameters}
\section{Procedures as Data}
\section{Special Forms}
\subsection{Special Forms in Scratch}
\chapter{Object Oriented Programming}
\section{Local State with Script Variables}
\section{Messages and Dispatch Procedures}
\section{Inheritance via Delegation}
\section{An Implementation of Prototyping OOP}
\chapter{The Outside World}
\section{The World Wide Web}
\section{Hardware Devices}
\section{Date and Time}
\chapter{Continuations}
\section{Continuation Passing Style}
\section{Call/Run w/Continuation}
\subsection{Nonlocal exit}
\chapter{User Interface Elements}
\section{Tool Bar Features}
\subsection{The \Snap{} Logo Menu}
\subsection{The File Menu}
\subsection{The Cloud Menu}
\subsection{The Settings Menu}
\subsection{Stage Resizing Buttons}
\subsection{Project Control Buttons}
\section{The Palette Area}
\subsection{Context Menus for Palette Blocks}
\subsection{Context Menu for the Palette Background}
\section{The Scripting Area}
\subsection{Sprite Appearance and Behavior Controls}
\subsection{Scripting Area Tabs}
\subsection{Scripts and Blocks Within Scripts}
\subsection{Scripting Area Background Context Menu}
\subsection{Controls in the Costumes Tab}
\subsection{The Paint Editor}
\subsection{Controls in the Sounds Tab}
\section{Controls on the Stage}
\section{The Sprite Corral and Sprite Creation Buttons}
\end{document}
|
